Den Haag,
04
augustus
2015

Tegen genetisch gemodificeerde eucalyptussen

Samenvatting

Mariëtta Smid is senior adviseur Duurzaamheidsbeleid & -Onderzoek bij de ASN Bank. Deze afdeling ontwikkelt het duurzame investeringsbeleid van de ASN Bank en onderzoekt de bedrijven die de bank financiert en waarin de beleggingsfondsen beleggen.
Het Finse verpakkingsbedrijf Stora Enso is een van die bedrijven. Stora Enso onderzoekt de toepassing van genetische modificatie om bomen sneller te laten groeien. De ASN Bank spreekt ze hierop aan. Wat vindt u?

Mijn collega’s en ik onderzoeken ieder bedrijf dat we hebben goedgekeurd, minstens eens per drie jaar. Dan beoordelen we het beleid en de prestaties op het gebied van duurzaamheid. Wat doet het bedrijf, in welke landen is het actief en wat het doet om de bijbehorende duurzaamheidsrisico’s zo klein mogelijk te maken? We beoordelen risico’s als kinderarbeid, schending van vakbondsvrijheid, vervuiling en de negatieve impact op het klimaat. Blijkt een bedrijf nog steeds aan onze duurzaamheidscriteria te voldoen, dan keuren we het opnieuw goed.

Recent onderzocht mijn collega Jonna Tjapkes een bedrijf waarin het ASN Duurzaam Aandelenfonds al jaren belegt: het Finse verpakkingsbedrijf Stora Enso. Ik was negatief verrast door haar bevindingen. Want wat bleek? Stora Enso is aan het testen met genetische modificatie (GMO).

Onomkeerbare gevolgen
GMO is het veranderen van de genetische eigenschappen van planten, bacteriën, gisten of dieren. Er is veel te doen over GMO. Ik ken de verhalen van de voor- en tegenstanders. Voorstanders zeggen dat GMO bijvoorbeeld de voedselproductie kan verhogen en het gebruik van bestrijdingsmiddelen vermindert. Tegenstanders benoemen de risico’s voor het milieu en de gemeenschap. Het is ook een ethisch vraagstuk: mag je sleutelen aan natuurlijke eigenschappen? De ASN Bank keurt bedrijven af die GMO toepassen op planten en dieren. Ik ben daar blij mee. Veranderingen door GMO zijn waarschijnlijk onomkeerbaar. We weten niet wat de gevolgen op de lange termijn zijn voor de gezondheid van mens, dier en natuur. Daarom passen we het voorzichtigheidsbeginsel toe.

Productiviteit verhogen
Stora Enso wil zijn houtproductie vergroten, want hout is de grondstof van het papier en karton die Stora Enso maakt. Snelgroeiende bomen produceren veel hout. Daarom onderzoekt Stora Enso of toepassing van GMO op eucalyptusbomen in Brazilië daaraan kan bijdragen. Het onderzoek bevindt zich in een verkennende fase. Het bedrijf onderzoekt ook de mogelijkheden van andere technieken.

Ik was erg verrast door deze ontwikkeling. Jaren geleden sprak Stora Enso zich nog duidelijk uit tegen het commerciële gebruik van GMO. Heeft het bedrijf dat principe inmiddels laten varen? Het is me nog niet duidelijk, maar het lijkt erop dat Stora Enso de risico’s van GMO niet erkent. Het maakt geen onderscheid tussen genetisch gemodificeerde eucalyptusbomen en ‘gewone’ bomen die zijn voortgekomen uit veredeling. In mijn optiek zijn dat twee totaal verschillende methoden. De wet in Brazilië is minder streng dan in Europa. Daarom is dit land geschikt voor de ontwikkeling van eucalyptusplantages met GMO.

Steun ons gesprek met Stora Enso
Wij hebben Stora Enso gevraagd naar de toepassing van de tests, de gebruikte GMO-techniek en zijn plannen voor de toekomst. Als het bedrijf GMO gaat toepassen, keurt de ASN Bank het bedrijf af. De ASN Beleggingsfondsen beleggen dan niet meer in Stora Enso. We hopen dat Stora Enso nog van gedachten verandert.

Bent u het met ons eens dat Stora Enso zijn plannen om GMO toe te passen niet in praktijk moet brengen? Geef dan hieronder uw reactie of deel deze blog.

Reacties 1 - 20 (26)
Het bericht is verzonden, deze zal worden geplaatst na goedkeuring.
Mariëtta Smid - ASN Bank
22
February
2016
Ons standpunt komt er op neer dat we terughoudend zijn ten aanzien van GMO bij hogere planten en dieren. Ten aanzien van de toepassing onder gecontroleerde situaties en medische toepassingen zien we nu wel ruimte voor toepassing van GMO. Wij noemen dat het voorzichtigheidsbeginsel. Voor ons is de discussie zeker niet gesloten want we zijn ons er terdege van bewust dat onze standpunten momentopnames zijn en altijd onderhevig aan wisselende inzichten. Wetenschappelijk inzichten maar ook ethische afwegingen en de wensen van onze klanten spelen daarin allemaal een rol.
Emiliano Heyns
15
February
2016
"Moeder natuur" is een volkomen warrig begrip wat alleen maar wordt gebruikt om emoties op te roepen. Beugels, brillen, zeeweringen en tanden poetsen dienen allemaal om moeder natuur dwars te liggen, en daar hoor je mensen dan niet over.Het aanhalen van het voorzichtigheidsbeginsel is even zo goed een drog redenering; zie bijvoorbeeld http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1539-6924.2006.00781.x/abstract ("The Precautionary Principle Is Incoherent"). Als je het voorzichtigheids beginsel als principe aanhoud krijgt structureel de grootste pessimist gelijk, onafhankelijk van hoe realistisch je doem scenario is; als je pro-GMO zou zijn hoef je alleen maar een groter doem scenario te verzinnen waarbij een mogelijk risico van non-GMO wordt uitvergroot. De discussie verword dan tot een wedstrijd wie het meest fantastische doem scenario kan schetsen. Niet echt een zinnige basis voor een debat.Het is dan ook nogal onzin om te vragen om feedback op dit blog als er al gezegd wordt dat a) GMOs onacceptabele risicos dragen en b) dat je (altijd, en dus onreflectief) het precautionary principle volgt. Wel of geen GMO is wat mij betreft niet een algemeen principe maar een vraag die per keer moet worden gesteld. Ik heb geen bezwaar tegen het gewogen uitsluiten van een risicovolle onderneming, of dat nu samenhangt met GMO of niet. Waar ik wel bezwaar tegen heb is de walgelijk slechte argumentatie die ik voor zo'n beslissing vindt in het ASN blad.
ASN Bank
04
November
2015
Beste Yvonne,Ook de ASN Bank sluit ondernemingen uit die genetische modificatie toepassen op planten en dieren op het gebied van voeding en non-food. Ondernemingen die voor medisch-farmaceutische doelen genetische modificatie toepassen op planten en dieren zijn ook uitgesloten. Daar maken wij echter een uitzondering als een medisch probleem op het moment van toetsing uitsluitend opgelost kan worden door gebruik van genetisch gemodificeerde planten en/of dieren. Dit mag alleen plaatsvinden onder gesloten omstandigheden, waardoor risico’s voor mens en milieu zoveel mogelijk worden beperkt. Het maakt daarbij niet uit of een onderneming genetische modificatie zelf toepast of dit uitbesteedt aan derden.Op pagina 6 van het ASN Dierenwelzijnsbeleid kun je dit terugvinden.
Yvonne
31
October
2015
Bij toeval zie ik dit bericht op jullie website en ben blij dat mijn bank hiermede " worstelt" , vooralsnog het voorzichtigheidsbeginsel hanteert en dit voorlegt aan hun klanten. Echter uit uw overzicht van de eerlijke bankwijzer staat niet de duidelijkheid te lezen zoals bij de duurzame concurrent die het onacceptabel noemt!!! Ook deze bank is mijn bank en zie niet graag straks mijn enige bank)-:De irreversibiliteit is idd het grootste probleem. Het geknutsel van mensen in een lab, waarbij het product binnen korte tijd ontstaat is niet vergelijkbaar met de getemporiseerde wijze vanuit de evolutie, behalve dat de multinationals, zoals Monsanto, te veel macht (kunnen) gebruiken (en middels handelsverdragen TTIP hiervan graag uitbreiding zien!), is er juist toename in het (bij dezelfde chemiereus te koop) bestrijdingsmiddelengebruik.ASN blijf kritisch, investeer mijn geld niet in GMO!
Pedro Gonzales
14
October
2015
By F1-hybriderassen blijven de ouderrassen in tact om de kruisingen te kunnen blijven uitvoeren.GMO is zo goed als onomkeerbaar en besmettelijk, d.w.z. infiltreert gewassen die je gmo-vrij wilt houden.Zo lang geld de enige maatstaf is, verdwijnt overal heel veel voor altijd, niet alleen in de natuur.
Rix Kijne
24
August
2015
GMO gewassen gevaarlijk? Wel nee!Er is veel ophef over GMOgewassen. Maar denk eens na: Men is b.v.tegen gentech omdat het onnatuurljk is. Maar als u dat vindt waarom heeft U dan geen bezwaar tegen hybriderassen? Die ontstaan ook alleen door menselijk ingrijpen. Een ander zegt: We weten van MGOgewassen niet wat de gevolgen op lange termijn zijn. Maar: even rekenen en nadenken: Amerikaanse varkens eten al meer dan 30 jaar GMO voedsel. Het genoom van varkens lijkt op dat van mensen (genoom is het geheel van genen) . Een net geboren biggetje kan na een jaar al zelf biggetjes krijgen. Mensen hebben zo gemiddeld pas nageslacht na 20 jaar. Als bij varkens na 30 jaar GMO voedsel nog geen schade aan het nageslacht is geconstateerd dan is dat vergelijkbaar met 30 x 20 = 600 jaar voor mensen.ik vind wel dat de grote bedrijven zoals Monsanto niet goed bezig zijn op verschillende gebieden en dat we ons daartegen moeten verzetten. Maar dat is een ander verhaal dat los staat van genetische modificatie. Immers: "Iets is pas fout of goed door wat je er mee doet"
Laurens
14
August
2015
Voor, argumentatie van niet knoeien met de natuur is erg irrelevant omdat je dan inderdaad alle veredeling zou moeten negeren, want mijn inziens erg onzinnig is. Argumentatie dat enkele grote bedrijven de hele wereldvoedsel voorziening in hun macht hebben is ook geen reden tegen GMO's, maar tegen monoculturen, financiële marktwerking, FDA en EU wetgeving. Als ASN alleen kleine biotechbedrijven sponsort is dat alleen maar duurzaam en beter voor het milieu.GMO's zijn erg gecontroleerde modificaties, waar alle effecten van bekend zijn, behalve lange termijn effecten omdat GMO's nog niet zolang bestaan. Maar het is erg onwaarschijnlijk dat een modificatie in een plant (wat meestal neerkomt op de extra productie van een enzym (eiwit)), zal resulteren in onbekende gevolgen voor mens of milieu op de extra productie van dat enzym na. Het extra enzym zet een extra biochemisch proces ingang wat voorheen in de plant ontbrak. In dit geval leidt dat tot een verhoogde groeisnelheid van de eucalyptus. Niets op tegen. Het gen kan niet sneller dan alle andere genen van de plant overspringen naar een andere plant. Uiteraard kan de GMO eucalyptus in de natuur wel kruisen met het Wildtype eucalyptus, tenzij je nog meer aanpassingen in de GMO eucalyptus maakt waardoor hij onvruchtbaar wordt, of diens nakomelingen. Dit kan echter weer gevolgen hebben voor de opbrengst, omdat je biochemische processen van een plant daar sterk mee verstoord.Waarom zijn mensen nooit tegen GMO's zodra er medicijnen mee gemaakt kunnen worden? De risico's zijn toch echt hetzelfde.Dus ik ben voor, mensen die alleen roepen dat ze tegen geknoei met de natuur zijn stel ik voor dat ze het volgende boek lezen voordat ze weer reageren: Modern Biotechnology: Panacea Or New Pandora's Box? By J. Tramper, Yang Zhu
Bas
12
August
2015
Hallo beste nijvere bijdragers aan deze discussie,GMO onderzoek en projecten(onder goede condities) ben ik niet perse op tegen omdat het ook tot positieve effecten kan leiden: genoemde besparing op water- en grondgebruik, minder inzet van pesticiden en 'last but not least' betere mogelijkheden om de (arme) wereldbevolking te voeden etc.Risisco's zijn ook aanwezig in de zin van verdringing van natuurlijke soorten etc., maar deze worden soms wel erg apocaliptisch voorgesteld.Dat Stora Enso onderzoek/proefproject doet lijkt me positief (mits goed uitgevoerd). Vervolgens lijkt het me dan goed ASN beleid om de uitkomsten van deze onderzoeken/projecten op hun merites / kansen en risico's te beoordelen en dan een besluit te nemen.Keep us posted! vr gr Bas
Mariëtta Smid - ASN Bank
12
August
2015
De ASN Bank past het voorzichtigheidsbeginsel toe, maar we blijven de onderzoeken en ontwikkeling van GMO volgen. Nogmaals dank voor alle reacties.
Earl
11
August
2015
Het voorzichtigheidsbeginsel hier hanteren lijkt me veruit het verstandigste. Ik ben tegen genetisch gemanipuleerd voedsel.
MWesterneng
11
August
2015
Naar aanleiding van dit bericht ben ik eens gaan zoeken naar dit bedrijf. Nogal dubbel allemaal. Vond dit bericht uit 2010!http://www.mstbrazil.org/news/04-23-10-eucalyptus-south-control-north. Heeft het bedrijf zicht gebeterd sindsdien?Wel op dezelfde site een recent bericht, ook wat betreft consequenties, dit voor LPW de heer TerHaar die beiden duidelijk een positieve mening hebben hierover. Inderdaad ieder zijn mening.http://www.mstbrazil.org/news/social-movements-block-legalization-gmo-eucalyptus
Wiep Klaas Smits
06
August
2015
Ik ben blij te zien dat enkele reacties hierboven (Ronald ter Haar en LPW) genuanceerder zijn dan het artikel van ASN. Duurzaamheid hoeft niet uit te sluiten dat er gebruikt wordt van GMO. Bovendien zijn klassieke veredelingsmethoden vaak trager, en in veel gevallen zelfs moeilijker te controleren (in de zin dat men vaak niet weet wat er veranderd is). GMO krijgt vaak (onterecht) het sticker van milieu-onvriendelijk en niet-duurzaam. Wat als dit onderzoek ertoe zou leiden dat er minder oerbossen/regenwoud gekapt wordt? Hoe staat ASN er dan tegenover?
Mariëtta Smid - ASN Bank
06
August
2015
Bedankt voor al uw reacties. Fijn te lezen dat velen van u het met ons eens zijn. De ASN Bank past zoals gezegd het voorzichtigheidsbeginsel toe. Wij weten niet wat de gevolgen zijn van GMO op de lange termijn. De voordelen die aan GMO worden toegeschreven blijken niet altijd juist of zijn twijfelachtig. Toetsing van die claims is vaak niet mogelijk of moeilijk omdat onafhankelijk onderzoek nauwelijks voorhanden is. De verwevenheid van bedrijfsleven en andere belanghebbenden bij GMO met onderzoekers is vaak groot, het is voor de ASN Bank dan lastig een goed onafhankelijk oordeel te vormen. Wij volgen ook de discussie rondom transgenese (tussen verschillende soorten worden genen uitgewisseld), cisgenese (binnen de soort worden genen uitgewisseld) en market assisted selection (MAS) (er worden geen genen uitgewisseld maar ze worden geoormerkt zodat ze sneller en eenvoudiger in een variëteit zijn op te sporen en vervolgens gebruikt kunnen worden voor de veredeling). We hebben Stora Enso gevraagd welke techniek ze toepassen.Wij nemen uw reacties mee bij de beslissing over Stora Enso. U kunt ons huidige beleid op GMO terugvinden in het Dierenwelzijnsbeleid en het beleid op biodiversiteit.
Ronald ter Haar
05
August
2015
Naar mijn mening is het blindelings tégen GMO zijn al even onwenselijk als er blindelings vóór zijn.Enkele criteria, welke van belang zouden kunnen zijn, zijn bij voorbeeld: Waarop wordt het toegepast en waarom? En: Is hier sprake van een zuiver financieel-economisch streven naar een monopoliepositie of zijn hier betrokken wetenschappers aan het werk om ons aller bestaan te bestendigen en negatieve consequenties voor onze planeet te minimaliseren? Laten wij ons goed realiseren dat gezien het feit dat onze reeds overvolle Aarde met een nog steeds groeiende wereldbevolking vroeg of laat aanpassingen noodzakelijk maakt.Voorts ben ik het met enkele andere respondenten eens dat GMO de facto niet onnatuurlijk is. De natuur zelf doet dit voortdurend en over zeer lange termijnen gesproken kennen wij dit als evolutie!Als klant van en belegger bij de ASN zou ik een bedrijf, dat al jaren duurzaam werkt en dus hier ook (wel te controleren!) naar verwachting met verantwoordelijkheidsgevoel mee om gaat niet zondemeer uitsluiten.Overigens... Wat is de ASN een fijne bank om zijn klanten mee te laten denken!
LPW
05
August
2015
Laat ik vooropstellen dat ik iedereen het recht op een eigen mening geef, maar die moet wel goed onderbouwd zijn.Ook ben ik klant van de ASN Bank, en daar heb ik heel bewust voor gekozen. Ik ben een groot voorstander van duurzaamheid en het behoud van, breed gezegd, de planeet waar wij ons op bevinden.Toch heb ik wat kritiekpunten op dit artikeltje, en in zekere zin op de commentaren. Ik zal het wat algemener trekken dan alleen de toepassing op houtproductie, en toch proberen het enigszins beknopt te houden, zeker omdat ik geen expert ben op dit gebied. (ik ben als wetenschapper werkzaam in de chemie, heb geen zakelijke belangen en werk absoluut NIET in de GMO/voedsel/bio-hoek)Allereerst: niet alles wat 'natuurlijk' is, is goed. Wie drinkt er elke ochtend een glaasje biologisch slangengif? En wat is eigenlijk 'natuurlijk' en wat niet?(Dit moet uiteraard niet omgekeerd worden naar 'al het kunstmatige is beter'.)Opmerkingen als "mag je sleutelen aan natuurlijke eigenschappen?" en "we weten niet wat de effecten op lange termijn zijn" zijn verwarrend, en ik hoop dat ze een vereenvoudiging van een genuanceerder standpunt van de ASN Bank zijn.De vraag "mag je sleutelen aan natuurlijke eigenschappen?" is niet relevant. De natuur is dynamisch: zij verandert voortdurend en heeft dat ook altijd gedaan.Bovendien kun je, als je van mening bent dat je niet mag sleutelen aan de natuur, dat niet opvoeren als argument tegen uitsluitend GMO. Om consistent te zijn moet je dan ook tegen elke vorm van veredeling zijn, en dat maakt je een tegenstander van zo'n beetje alles wat je eet, ook als je alles zelf teelt of alles bij de biologische boer koopt. Dit standpunt lijkt mij onhoudbaar.Genetische modificatie kan zelfs worden beschouwd als een beter gecontroleerde, en veel effectievere vorm van veredeling.Tot slot wijs ik er nog maar eens op dat het uitwisselen van genen tussen volledig verschillende soorten (transgenese) ook 'in de natuur' voorkomt, en niet uitsluitend door mensen wordt veroorzaakt.Dan, de opmerking over lange-termijneffecten. Dit is een zorgelijk punt, maar we moeten realistisch zijn: we zien op dit moment geen significante lange-termijneffecten, ondanks de grote hoeveelheid GMO-materiaal die al decennia lang aanwezig is en zelfs massaal gegeten wordt. Er zijn wel problemen door mono-culturen, maar GMO's zijn daar niet de oorzaak van. Bovendien weten we ook niet wat de lange-termijneffecten zijn van het resultaat wat met veredeling verkregen wordt. Sterker nog: er is veel meer controle op GMO materiaal en er is veel meer wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.Al met al: oprechte en goede bedoelingen van de ASN Bank, maar ik betwijfel de effectiviteit en ik vind de argumentatie zoals in dit artikel vermeld buitengewoon zwak.Ik hoop dat de ASN Bank een meer kritische, rationele en wetenschappelijke onderbouwing kan geven.
n de waal
04
August
2015
tegen
Elma Ouwehand
04
August
2015
Tegen. Een onomkeerbare ontwikkeling in gang zetten waarvan we de gevolgen niet kunnen overzien is gevaarlijk. Niet doen. Zeker niet met mijn spaargeld. Goed beleid ASN bank!
Freek Rooze
04
August
2015
Zolang we nog niet weten wat de gevolgen zijn op de lange termijn, vind ik dat er geen voor de markt bestemde productie mag plaatsvinden met behulp van genetisch gemodificeerde organismen. Experimenteren met GMO binnen wetenschappelijk onderzoek en ter vermeerdering van kennis vind ik wel acceptabel, mits lange termijn gevolgen (30 jaar of meer) daarin worden meegenomen. Als bedrijven testen doen, is de focus altijd op de korte termijn. Daarom ben ik tegen deze activiteiten van Stora Enso.
Ans Jedeloo
04
August
2015
Tegen!
w de jong
04
August
2015
tegen!! geen gestunt met de natuur.
Contactpersoon
photo:Marietta  Smid
Voeg mij toe op LinkedIn
Marietta Smid
Senior Advisor Sustainability
+31 70 356 93 33
photo:Britt Enthoven
Britt Enthoven
Adviseur communicatie
070-3569347
/
06-20613617
Deel deze release
Deel op: Twitter
Deel op: Facebook
Deel op: LinkedIn
Laatste nieuws